新世紀エヴァンゲリオン 劇場版 THE END OF EVANGELION Air/まごころを、君に

Nu de laatste Angel verslagen is weet niemand wat hen te wachten staat, enkel de grote poppenspelers die hun programma beetje bij beetje hebben laten vorderen weten wat hen te wachten staat. Wat het ook was dat zij verwachtten, het grondpersoneel van NERV en de jonge piloten hadden een strijd tegen hun medemens nooit verwacht; het leger van SEELE valt NERV aan en een bloederige strijd volgt om het gereedschap dat het lot van de mensheid in handen heeft; Evangelion Unit-01.

De laatste twee afleveringen van Neon Genesis Evangelion verrasten een ieder met het opmerkelijke pad dat zij insloegen; uitwerking van lopende verhaallijnen en het lot van veel personages werden compleet opzij geschoven om vervolgens het proces van Instrumentality door de ogen van hoofdpersoon Shinji Ikari te ervaren. Exacte redenen voor deze keuze zijn onbekend, maar geruchten doen vermoeden dat regisseur Hideaki Anno zijn visie simpelweg niet op het scherm kon brengen met het resterende en drastisch gekrompen budget. Dit gecombineerd met de teleurgestelde reacties van fans die een directer einde wensten leidden mogelijk tot een alternatieve kijk op het einde; the End of Evangelion.

Hoewel deze alternatieve afsluiting mede bedoeld mag zijn als opheldering van de gebeurtenissen uit de laatste twee afleveringen van de serie, presenteert zij het materiaal zeker niet in de meest begrijpelijke vorm aan de kijker. Zij die kant en klare uitleg verwachten over ingewikkelde gebeurtenissen en plotelementen hoeven bij deze film niet terecht; geheel in stijl met de rest van de reeks zit zij boordevol symbolisme, ingewikkelde conversaties vol dubbele betekenissen en de kenmerkende gewaagde stijl van haar regisseur. Voornamelijk het deel waar Evangelion Unit-01 en SEELE’s Evangelions een Boom van Sephiroth vormen vereist aardig wat religieuze kennis om geheel te kunnen begrijpen en waarschijnlijk is de exacte betekenis van deze scène dan nog wat vaagjes. Net als in de serie echter, is het belangrijk om een groot deel van dergelijk symbolisme simpelweg rustig op je in te laten werken; niet overal de diepere betekenis achterzoeken vormt een weg naar het goed kunnen waarderen van ook the End of Evangelion.

Zoals verwacht mag worden, kent de film een beduidend groter budget dan de tv-serie. Dit uit zich in algeheel betere kwaliteit, iets waar Production IG een enorme bijdrage aan geleverd heeft, en in meer aanwezige animatie. Belangrijk is echter ook dat Anno met de grotere hoeveelheid middelen in zijn handen zijn regiekunsten nog beter weet te uiten. Waar de serie zich kenmerkte door een eigen stijl in de latere afleveringen, toont deze film een ijzersterk samenkomen van muziek en beeld, met name in de gehele scène waar we Bach’s Air horen. De rustieke muziek vormt een perfect contrast met het brute gevecht tussen Asuka’s Unit-02 en de door SEELE gezonden Evangelions. Wellicht nog beter in beeld gebracht in deze specifieke scène echter, is het moment tussen Ritsuko en Gendo diep in Terminal Dogma. Het filmformaat leent zich echter ook voor een gewelddadiger uiting. Neon Genesis Evangelion kende een aanzienlijke budgetreductie door het getoonde grafische geweld, maar dergelijke restricties kent Anno’s afsluiter geenszins. Dit uit zich voornamelijk in de belegering van NERV door SEELE en uiteraard in Asuka’s legendarische gevecht.

De eigenzinnige regiestijl die de wat ingewikkeldere afleveringen uit Evangelion kenmerkte, maakt ook in deze film echter even zijn opmars. Waar dergelijke momenten mij in de serie doorgaans het meest wisten te boeien, weet zij mij in deze film helaas niet zo te bekoren. De film is in haar presentatie redelijk direct, gelijkend met de afleveringen uit de eerste helft van de tv-serie, maar beduidend ingewikkelder in haar inhoud. De keuze voor de wat chaotische manier van presenteren is dan ook een ogenschijnlijk vreemde, maar wellicht de enige die weer kan geven wat er gaande is in Shinji’s innerlijk tijdens de vernietiging van zijn ego tijdens het Instrumentality proces. Spijtig genoeg gaat de stijl niet geheel vlekkeloos bij het prachtige “Komm, Süsser Tod” dat tijdens dit moment speelt.

Uiteindelijk lijkt the End of Evangelion dan ook niet meer dan een grote middelvinger van Hideaki Anno in de gezichten van de enorme schare obsessieve fans die zich rondom zijn epos gevormd heeft. Het eerste deel van de film volgt een lineair verloop en vormt daarmee een beduidend duidelijker beeld dan de afsluitende afleveringen van de serie deden. De aardig schokkende scène met Shinji en Asuka vroeg in de film is echter een teken aan de wand en de oplettende kijker weet hier reeds wat hem of haar te wachten staat tijdens de resterende filmtijd. De tweede helft zal die verwachtingen vervullen en het inmiddels alsmaar ingewikkelder geworden verhaal gaat over op een serie innerlijke dialogen, waardoor de film toch nog teruggrijpt naar haar wortels in de laatste aflevering. Hoe ingewikkeld zij ook zijn mag, echter, een aantrekkelijk visueel werk zet zij zeker neer. Anno uit zich als een kundig regisseur, hetgeen resulteert in een soms meesterlijk samenkomen van muziek en beeld en vooral in een gevecht dat nooit uit de boeken der animegeschiedenis zou mogen verdwijnen.