となりのトトロ

Wanneer hun moeder langere tijd in het ziekenhuis ligt, besluiten de jonge Satsuke en Mei en hun vader naar het platteland te verhuizen om zo dichter bij hun moeder te kunnen zijn. In hun nieuwe huis wonen zij omringd door het groen en in de enorme tuin gaan de twee meisjes al snel op avontuur uit. Het is zo dat Mei stuit op Totoro; een enorme slapende bosgeest waar zij en haar zus Satsuki nog de meest leuke avonturen zullen beleven.

Het is moeilijk je voor te stellen dat één van de bekendste en meest geliefde films van Studio Ghibli wellicht niet bestaan had, maar My Neighbor Totoro overkwam het welhaast. Een film over twee jonge meisjes en een verzameling bosgeesten op het platteland werd niet als een grote publiekstrekker gezien destijds, maar dankzij de doorzettende persoonlijkheden van Hayao Miyazaki en producent Toshio Suzuki kan het animeminnend publiek nu nog van deze favoriet genieten. De film werd opmerkelijk genoeg gekoppeld aan het enorm serieuze en droevige Grave of the Fireflies, waarvan wel verwacht werd dat deze een financieel succes zou zijn en daarmee werden filmbezoekers verrast door een vrolijke film na afloop van het oorlogsdrama.

Studio Ghibli werd eens leven ingeblazen met de creatie van Hayao Miyazaki’s kritische commentaar op de mens en haar omgang met de natuur, gewikkeld in het meest epische avontuur dat de animator ooit wist neer te zetten. Wat volgde was wat meer een kinderfilm, maar niettemin één vol spanning en met een einde dat de kijker een hoop vernietiging toonde. Met My Neighbor Totoro neemt het repertoire van Miyazaki dan ook een wending die ik absoluut toejuich; wat overigens absoluut niet wil zeggen dat ik zijn voorgaande werk niet waarderen kan. Maar niet langer zijn het enkel grandioze spanning en avontuur die de aandacht van de kijker moeten trekken, maar in deze juist de simpele avonturen die twee kleine meisjes in hun achtertuin beleven met een stel wondere bosgeesten. Het kleine is wat in dit soort films gewaardeerd wordt en het is even opmerkelijk als kenmerkend voor Miyazaki dat hij nog met de meest simpele gegevens een meesterwerk neer kan zetten. Na deze film zouden meerdere werken als Kiki’s Delivery Service volgen die het simpele alledaagse leven van haar hoofdpersonage volgen en welke eveneens geroemd zouden worden om hun portrettering van allerlei kleine details.

In dit kalme avontuur dat Miyazaki de kijker toont is veel plaats voor natuurschoon. Eén van de redenen dat het simpele avontuur zo aantrekkelijk is, is zelfs juist het feit dat zij afspeelt in het rurale Japan van eind jaren ’50. Een tijd waarin mensen zich ook nog niet bezig hielden met groots vermaak en meer van dag tot dag leefden. Het Japanse platteland wordt in My Neighbor Totoro vertegenwoordigd door kabbelende beekjes temidden van grote groene weiden en bossen, een heuvelachtig landschap en uiteraard de gigantische boom waar de jonge Mei Totoro in vindt. De wijze waarop dit natuurschoon wordt neergezet is een kundige, aangezien Miyazaki een vreemd gevoel van nostalgie weet op te wekken, zelfs bij kijkers die totaal niet bekend kunnen zijn met de setting van de film.

Hoe aantrekkelijk en rustgevend deze natuurpracht ook zijn mag, het is duidelijk dat het tonen ervan geenszins ten koste mag gaan van waar de film werkelijk omdraait. Toch lijkt het er op dat dit aan het begin van de film even gebeurd, wanneer alle aandacht uitgaat naar het verhuizen van het gezin, de kennismaking met de omgeving en het bezoek aan moeder in het ziekenhuis. Natuurlijk is voornamelijk deze laatste scène essentieel in het meegeven van een wat serieuzer toon aan de film en zitten ook in dit vroege deel van de film al een enkele imaginatieve wezens als de levende roetballen. Het duurt echter net iets te lang tot de eerste kennismaking met Totoro, hetgeen uiterst spijtig is, aangezien het avontuur met hem daardoor uiteindelijk des te korter lijkt. Helaas is dit een probleem dat wel meerdere van Miyazaki’s films kenmerkt, waar het begin van de film rustig uitgezet wordt en latere gebeurtenissen, wanneer de film juist enkel maar leuker wordt, er op een gehaast tempo doorheen gejaagd worden; iets dat ook Spirited Away overkwam.

Een klein tempoprobleem in het begin weerhoudt de film er echter niet van met afstand één van de meest leuke kinderfilms te zijn die ik ooit heb gezien. Miyazaki schittert absoluut in dit gebied en weet met zijn grenzeloze fantasie een simpel avontuur neer te zetten met een aantal van de meest wonderbaarlijke en leuke wezens. Opmerkelijk genoeg kent de film geen enkele antagonist, geen boosaardige slechterik of een gezamenlijk kwaad waar de jonge helden tegen strijder. Nee, het grootste probleem in deze film is een jong verdwaald meisje op weg naar haar zieke moeder in het ziekenhuis. Dit laat nog maar zien hoe een goede regisseur Miyazaki zijn kan, wanneer hij een zo simpel concept zo enorm leuk en aantrekkelijk maakt. Ook opmerkelijk is dat, ondanks het feit dat Totoro en zijn kompanen de wortels van hun bestaan vinden in het shintoïsme als de bosgeesten die zij zijn, de film vermaak biedt dat cultuuroverstijgend is. Geen enkele kijker zal zich afvragen waar de wezens nu eenmaal vandaan komen en zal simpelweg genieten van de fantasierijke pracht die hen getoond wordt.

Uit een repertoire als dat van Miyazaki, waar de ene geweldige animatiefilm de andere opvolgt, is het welhaast onmogelijk een absolute favoriet uit te kiezen. Duidelijk is echter wel, dat My Neighbor Totoro de leukste pure kinderfilm is die hij ooit neergezet heeft. Niemand anders had de avonturen van twee jonge meisjes en een stel fantastische bosgeesten in hun achtertuin zo wonderbaarlijk neer kunnen zetten en ondanks een tempoprobleempje in het eerste deel van de film, biedt zij vooral een geweldig leuk avontuur.