攻殻機動隊 STAND ALONE COMPLEX ~ SOLID STATE SOCIETY

Twee jaar na de bijna rampzalige gebeurtenissen omtrent het Japanse vluchtelingenprobleem is Section 9 niet meer wat het was. De Majoor Motoko Kusanagi heeft de organisatie verlaten om haar eigen doeleinden na te streven en Togusa heeft haar positie overgenomen na de samenstelling van zijn lichaam behoorlijk ingrijpend veranderd te hebben. De problemen die het team dienen op te lossen zijn echter nog steeds van dezelfde orde en wanneer een reeks dubieuze zelfmoorden hun aandacht trekt, storten zij zich als vanouds op de zaak om er achter te komen dat er veel meer aan de hand is dan zij aanvankelijk ooit hadden kunnen verwachten.

De wereld van Ghost in the Shell is een onmetelijk grote en in het aantrekkelijke en sterk boeiende beeld van de toekomst dat de reeks schetst zijn ontelbaar veel verhalen te vertellen. Met slechts een enkele film werd dit potentieel aanvankelijk geenszins gerealiseerd, maar nu, meer dan een decennium sinds het origineel, hebben fans zich op een tweetal tv-seizoenen en een tweede film kunnen storten. Hoewel de toekomst van de reeks onduidelijk is, mag duidelijk zijn dat er altijd ruimte is voor uitbreiding; ruimte die met dit Solid State Society op aardige wijze invulling krijgt.

Binnen de geanimeerde verschijningsvorm van de reeks is een tweetal versies te onderscheiden. Ten eerste zijn daar de twee bioscoopfilms gevuld met filosofisch gemijmer en indrukwekkende beeldpracht van animatiemeester Mamoru Oshii en ten tweede is er het tv-onderdeel, wat voorheen bestond uit een tweetal seizoenen dat zich sterker richtte op de geavanceerde detectivepraktijken van Section 9 en wat een wat menselijker insteek had. Het is bij deze laatste Stand Alone Complex series dat deze tv-film hoort en het is dan ook niet vreemd dat zij aanvoelt als een langere aflevering. Wat hier gepresenteerd wordt is in feite meer van hetzelfde. Er duikt een geheimzinnige crimineel op met een mysterieus pseudoniem en via veel zijwegen op allerlei ingewikkeld terrein wordt eindelijk op ingenieuze wijze een conclusie bereikt door de kundige leden van Section 9. Dit betekent dus dat ook deze film zich voor een groot deel kenmerkt door een behoorlijk lastig verhaal. Kenmerkend voor de tv-reeks is dat zij beduidend beter te begrijpen is dan de films en dat alles wat gebeurd en wordt beredeneerd in principe wel uit te leggen is, maar dat hiervoor de volste aandacht van de kijker benodigd is; en zelfs dan kan deze nog verdwaald raken door de wijze waarop regisseur Kamiyama je meerdere keren op het verkeerde been zet. Daar komt nog eens bovenop dat het plot dit keer niet over een tv-seizoen uitgesmeerd kan worden, maar in minder dan twee uur uitgewerkt dient te worden, waardoor de kijker de draad van het verhaal nog wel eens verliezen wil. Door de relatief korte duur en het grootschalige plot kenmerkt ook deze film zich bovendien door het feit dat er maar weer weinig aandacht is voor de secundaire personages en het is vooral het trio gevormd door Batou, Togusa en Motoko dat de meeste schermtijd krijgt. Nu is dit niet onterecht en zijn zij niet voor niets de sterren van de reeks, maar de onderontwikkeling van figuren als Paz en Borma die al net zo lang meedraaien begint erg vervelend te worden. Gelukkig krijgt Saito nog enige tijd om te schitteren.

Toch betekent het feit dat de film aanvoelt als een langere aflevering niet alleen maar relatief slecht nieuws, aangezien de serie ook meer dan wat goeds te bieden had. Temidden van het ingewikkelde verhaal en donkere beweegredenen staat dan ook een plot dat verrassend dicht bij ons staat en dat uiteindelijk een sterke menselijke moraal kent. Van een serie dubieuze zelfmoorden wordt op kundige wijze overgegaan op een erg ingenieus bedacht gevolg van de vergrijzing die ook Japan teistert; zo is er in de film zelfs nog ruimte voor een opzienbarend concept dat eerder ook voorkwam in Otomo’s Roujin Z. Het werkt levert bovendien een zeer krachtig sociaal commentaar door niet alleen de behandeling van ouderen te noemen, maar ook andere problemen die de Japanse bevolkingssamenstelling teisteren. Buiten deze verrassend menselijke kant van de film, die zich tegen het einde onthult, beschikt zij ook over een aantal indrukwekkende scènes. Het emotionele hoogtepunt hiervan bevindt zich halverwege en bestaat uit een ijzersterke scène met Togusa en zijn jonge dochter. Andere indrukwekkende momenten die ook nog eens bijdragen aan inter-personele ontwikkeling vinden vooral plaats tussen de ogenschijnlijk verdwenen Motoko en de daarom wat nukkige Batou. Op meerdere wijzen valt dan ook tussen deze film en Oshii’s veelbesproken Innocence een vergelijking te trekken, niet in laatste zin over de rol die dit tweetal speelt. Hoewel het exacte hoe en wat tussen deze twee waarschijnlijk nooit duidelijk zal worden, is in de film een goed moment voor hen weggelegd.

Wat misschien nog wel het meest interessante aan dit Solid State Society is echter, is nog wel haar plaatsing binnen de algehele verhaallijn. Doordat zij zich twee jaar na het einde van 2nd Gig afspeelt, is Section 9 niet bepaalt meer wat zij was en enkele drastische veranderingen hebben zich voorgedaan binnen de organisatie en diens structuur. Vooral Togusa is enorm gegroeid, evenals de omvang van Section 9. De keuze voor een uitbreiding is geen vreemde, maar is niettemin opmerkelijk te noemen gezien de korte duur van deze film. De additionele figuren krijgen geen enkele tijd om uitgewerkt te worden of überhaupt een rol te spelen en over de in het tweede seizoen geïntroduceerde Azuma is nog steeds weinig bekend. Wederom geldt hier dat het begrijpelijk is dat er gefocust wordt op de meest kenmerkende personages, maar ook deze figuren verdienen enige aandacht. Ondanks de ogenschijnlijk vergaande veranderingen die zich hebben voorgedaan kan op het einde van de film gezegd worden dat er nog steeds bijna niks veranderd is. Dit doet af aan de aanvankelijk gewekte indruk en is ergens ook spijtig, aangezien nu nooit goed in beeld gebracht wordt hoe Motoko en Section 9 nu precies afzonderlijk van elkaar te werk gingen. Het betekent echter ook een sterk open einde met een grote mogelijkheid voor meer, iets dat altijd welkom is bij deze reeks.

Uiteindelijk kan van Stand Alone Complex - Solid State Society simpelweg gezegd worden dat het meer van hetzelfde is, maar dan in een wat korte film verpakt. Nu is dit over het algemeen nooit slecht bij een ijzersterke reeks als deze, waarin enorm veel verhalen te vertellen vallen, maar de titel had er wellicht beter bij gevaren als zij verschenen was als nieuw tv-seizoen of een korte reeks OVAs. Desondanks beschikt ook dit werk over enkele indrukwekkende scènes en een verrassend menselijke moraal die het aardig ingewikkelde verhaal goed te pruimen maken. Spijtig is het echter wel dat de film ondanks de verwachte revolutionaire veranderingen maar weinig nieuws biedt. Van de andere kant zou het echter net zo zonde zijn als te drastisch aan de formule gesleuteld werd.