おもひでぽろぽろ "Omohide Poro Poro"

Voor Taeko is het even tijd om het wat rustiger aan te doen; even haar werk en de drukke stad achter zich te laten. Ze besluit ook een aantal welverdiende vrije dagen op te nemen en een kleine vakantie te genieten op het platteland; iets dat zij van jongs af aan altijd al gewild heeft. Zij is echter niet alleen op haar reis en zij wordt vergezeld door de herinneringen aan haar jeugd, wiens aanwezigheid haar doet vermoeden dat zij zich misschien op een belangrijk punt in haar leven bevindt. Je moet immers weten waar je geweest bent om te kunnen weten waar je heen moet.

Aan het onder fans welbekende Studio Ghibli is een tweetal namen van Japanse meesteranimatoren verbonden; die van Hayao Miyazaki en Isao Takahata. Van deze twee is het voornamelijk de eerste die de meeste naamsbekendheid geniet, wat ook niet verrassend is vanwege de hoge toegankelijkheid van zijn betoverende films en het feit dat hij ze simpelweg in een hogere frequentie voortbrengt. Van zijn kompaan kan echter gezegd worden dat hij de meer interessante en gewaagde films maakt, iets dat hij bewijst met deze film waarin een jonge vrouw terugblikt op haar jeugd.

Het mag dan ook voor zich spreken dat Takahata met dit werk een gewaagd onderwerp aansnijd, niet zozeer om het onderwerp zelf, maar om de toegankelijkheid ervan. Ditmaal is het geen voor iedereen te genieten familiefilm afkomstig uit de Ghibli stal, noch is het een meer vermakelijke film als Takahata’s hier op volgende Pom Poko. Met dit werk was de regisseur zijn tijd ver vooruit door als één van de eersten een zelden verkend publiek aan te snijden; dat van de volwassen vrouw. Om deze doelgroep te bekoren vormde hij een zorgvuldig neergezet drama dat sterk introspectief en zelfverkennend van aard is. Een hele film lang is er geen sprake van een spannend verhaal, maar volgen we een jonge vrouw op een vakantie waarin zij zichzelf confronteert met haar jeugd en er achterkomt wat zij werkelijk wil met haar leven. Het mag dan ook voor zich spreken dat Taeko’s personage goed uitgewerkt wordt en er zijn maar weinig anime waarin een karakter zo zorgvuldig wordt neergezet als hier. Bovendien maakt Taeko ondanks de relatief korte looptijd van de film een enorme ontwikkeling door en het is hier dat een belangrijke aantrekkingskracht van het werk te vinden is. Een groot deel van deze ontwikkeling komt voort uit de gesprekken die zij voert met Toshio en de interactie tussen de twee is erg leuk om te zien.

Minstens even indrukwekkend echter, is de wijze waarop Taeko’s karakter neergezet en uitgewerkt wordt. Aan de hand van velerlei terugblikken weet Takahata niet alleen haar personage levendig te maken, maar slaagt hij er ook in bij de kijker een prachtig nostalgisch gevoel op te wekken. In deze zin is de film enigszins vergelijkbaar met het vele latere Honey and Clover, eveneens een succesvol op vrouwen gericht drama met een sterk melancholische sfeer. Hier houden de vergelijkingen echter ook direct op, en waar het in laatstgenoemde vooral de bijzondere banden binnen een kleurrijke vriendengroep zijn die de aandacht krijgen, zijn het hier de belevenissen van een jong meisje die haar oudere zelf vormen. Denk echter niet dat de film saai is, want ondanks haar meer serieuze aanpak is er ook ruimte voor humor in Only Yesterday. Dit zit voornamelijk verwerkt in de terugblikken naar Taeko’s jeugd, welke nog maar bevestigen dat niemand jonge kinderen zo vertederend neer kan zetten als de animatoren van Studio Ghibli, welke er zelfs in slagen het leven van een normaal jong meisje avontuurlijk te maken. Naast sterke karakterontwikkeling en humor bieden de terugblikken bovendien een interessante kijk in het dagelijkse leven in de Japanse jaren ’60 en ’80.

Een belangrijk aspect van de film is dan ook de wijze waarop Takahata op zeer kundige en vaak ook vermakelijke wijze het heden en het verleden in elkaar over weet laten te gaan. Melancholische terugblikken volgen vraagstukken in Taeko’s huidige leven moeiteloos op en soms lopen de twee zelfs kundig in elkaar over, met als absolute hoogtepunt het einde van de film waarin Taeko en Toshio aangemoedigd worden door de jeugdige figuren die de film zoveel kleur geven. Een ander belangrijk onderdeel van de uiterlijke presentatie ligt in de weergave van het platteland waar een groot deel van de film zich afspeelt. Gezien de grote invloed van de omgeving op Taeko is dit platteland bijna een derde personage te noemen en het is niet voor niets dat veel zorg besteed wordt aan de weergave ervan. Net als in eerdere Ghibli films als My Neighbour Totoro worden de groene en bergrijke omgevingen ook hier prachtig getoond.

Hoewel de film een reputatie heeft als één van de minst toegankelijke films uit het repertoire van de studio, is ook Only Yesterday erg goed te genieten voor een wat ouder publiek. De melancholische sfeer in de film zal bij velen een juiste snaar weten te raken en past uitstekend bij de kundige uitwerking en ontwikkeling van Taeko’s karakter. Toch biedt de film ook vermaak en de vele terugblikken in Taeko’s jeugdige verleden zijn even leuk als de getoonde natuurpracht mooi is.