宇宙戦艦ヤマトIII | Uchuu Senkan Yamato 3

Aan de grenzen van ons sterrenstelsel woedt een grootse, intergalactische oorlog tussen twee geavanceerde beschavingen. Het Galman keizerrijk strijdt er bezield tegen de Bolar Federatie: een confrontatie waarbij ook de Aarde niet gespaard wordt. Een van zijn koers geraakte proton raket, bedoeld om gehele planeten te vernietigen, vliegt onze zon in en versnelt diens interne proces van nucleaire fusie. Als gevolg zal de ster over drie jaar tot een supernova verworden en zal de Aarde over slechts een jaar niet langer bewoonbaar zijn voor de mensheid. Hoewel deze bevinding aanvankelijk sceptisch ontvangen wordt, besluit men op zoek te gaan naar een nieuwe leefwereld. Eindelijk onder leiding van nu volwaardig kapitein Susumu Kodai trekt de Yamato er op uit om een geschikte planeet te vinden en tevens de Aarde te behoeden voor vijandelijke troepen die langzaamaan ook hun zinnen zetten op onze thuisplaneet.

Het oorspronkelijke Space Battleship Yamato vormt een onmiskenbaar belangrijk werk in de geschiedenis van anime als medium in eigen land. Het was de serie die de tekenfilms voor het eerst naar een groter jongvolwassen publiek bracht en duidelijk maakte dat zij niet persé alleen voor kinderen hoefden te zijn. Een immens grote populariteit volgde en na een tweetal tv-series en enkele zeer succesvolle bioscoopfilms was het in 1980 dan de beurt aan een derde volwaardige serie. Een episch verhaal werd geschreven dat eigenlijk als film bedoeld was en Be Forever, Yamato zou moeten worden. Besloten werd dat deze film een meer karaktergedreven zaak zou moeten worden en dat het grootschalige plot beter zou werken als ambitieuze serie van tweeënvijftig afleveringen. Hiermee was Space Battleship Yamato 3 geboren.

Toch lijkt het verhaal op het eerste gezicht niet heel erg bijzonder voor een ruimte opera als deze. Het zal niet de eerste serie zijn waarin de bemanning van een krachtig schip er op uit gestuurd wordt om een planeet te vinden: zelfs binnen deze zelfde reeks werd het immers al eens toegepast in de eerste serie. Ditmaal is de Yamato op zoek naar een nieuwe thuisplaneet voor de mensheid, omdat de Aarde in versneld tempo onbewoonbaar dreigt te worden. Ook dit is niet direct een erg origineel concept, maar de achtergelegen reden is dat wel. De verdwaalde superraket die in onze zon belandde duidt namelijk op een grootschalige intergalactische oorlog die niet ver buiten de grenzen van het door ons verkende heelal wordt uitgevochten. Het betekent dat er buiten de eerder tegengekomen beschavingen nog eens twee geavanceerde civilisaties zijn buiten de mensheid en dat zij het ons nog weleens moeilijk zouden kunnen maken. Zoals eerdere series uit de reeks al verbanden kenden met de tweede wereldoorlog, trekt deze productie een parallel met de koude oorlog waar Japan betrokken werd in de wedloop tussen twee supermachten. Wat ook opmerkelijk is aan het plot en wat enige durf toont, is dat onze moederplaneet plotseling in de steek gelaten moet worden om te overleven, terwijl het juist voor het voortbestaan van de Aarde en de mensheid was dat eerdere expedities door de Yamato ondernomen werden.

Wat het precieze plot en de achtergronden waartegen het zich afspeelt ook mogen zijn, voorop staat dat ook Space Battleship Yamato 3 weer een groots avontuur is. Net als in de eerdere delen wordt een sterk gevoel van verkenning bij de kijker opgewekt wanneer de Yamato en haar bemanning op verschillende planeten landen op zoek naar een nieuwe leefomgeving voor de mensheid. Deze uitstapjes brengen hen niet alleen in contact met de twee beschavingen die het boven hun hoofden uitvechten en ook hen als vijand zien, maar geven ook ruimte voor meer persoonlijk drama. Net als in andere Leiji Matsumoto ruimte anime vinden we zelfs op de meest afgelegen planeten nog mensen die hun eigen verhaal te vertellen hebben. Het is niet vreemd om deze manier van avontuur te zien als de ontdekkingsreizen per boot van weleer. Het concept van de donkere en uitgestrekte ruimte als te bevaren oceaan wordt hier dan ook sterk benadrukt. De vijandelijke vloten kennen dan ook ware vliegdekschepen en duikboten. Dat het om meer dan zomaar wat avonturieren gaat wordt sterk benadrukt door de aftellende klok die we aan het einde van iedere aflevering zien en die aangeeft hoe lang de mensheid nog te gaan heeft op Aarde. Het is een techniek die ook in het eerste seizoen gebruikt werd en voor een sterk gevoel van urgentie zorgt.

Omdat dit werk op twee eerdere seizoenen en vier bioscoopfilms volgt, zal de kijker al heel wat gezichten herkennen. Held van het eerste uur Susumu Kodai keert natuurlijk terug en zetelt ditmaal comfortabel in de kapiteinsstoel en ook zijn trouwe vrienden uit de oorspronkelijke strijd tegen leider Desslar en zijn Gamilas tonen opnieuw hun gezicht. Ook aan de andere zijde van het conflict heeft de serie bovendien nog een verrassing in petto in de vorm van een oude bekende. Typerend voor dit derde seizoen echter, is dat het ook een aantal nieuwe figuren introduceert die daadwerkelijk een rol mogen spelen. De Yamato reeks is er altijd één geweest waarin secundaire figuren vaak naamloos over het scherm dartelden om vervolgens een anonieme dood te sterven. Met de introductie van karakters als Ryusuke Domon, die niets liever wil dan het grote kanon vuren maar in de keuken geplaatst wordt, en een aantal andere figuren die regelmatig ingezet worden voor verkenningen en gevechtssituaties, voelt de bemanning een stuk rijker aan. Jammer is het echter wel, dat er voor de handvol personages van het eerste uur weinig verdere ontwikkeling is weggelegd.

Een ander aspect uit de eerdere series dat ook hier terugkeert is dat van de mysterieuze vrouw in de ruimte die doorgaans een vreedzame oplossing in handen heeft. Zo was er in het eerste seizoen de altijd aanwezige Starsha van Iscandar die de Aarde wist te voorzien van apparatuur om radioactieve straling op te ruimen en kende Space Battleship Yamato 2 de telepathische Teresa die de mensheid waarschuwde voor het Kometen keizerrijk. Dit maal wordt er wederom afgereisd naar een afgelegen planeet om de enigmatische Ruda te ontmoeten, prinses van planeet Shalbart. Wat haar echter doet onderscheiden van de voorgangers, is dat al vroeg in de serie gehint wordt naar haar bestaan door fanatieke religieuzen die geloven in de vreedzame invloed van de legendarische planeet. Het zijn deze gelovigen die zorgen voor interne problemen binnen het Galman rijk en de Bolar federatie en even een vierde factie lijken te introduceren. Helaas wordt met dit religieuze aspect al snel nog maar weinig gedaan.

Zoals gezegd in de inleiding begon deze derde serie uit de reeks zijn leven als ambitieus project van meer dan vijftig afleveringen. De Yamato en haar bemanning op zoek naar een nieuwe planeet nadat een afgedwaalde raket uit een intergalactische oorlog die ver boven de hoofden van de mensheid uitgevochten wordt een tragisch einde lijkt te maken aan het leven op Aarde: het is een prachtig episch concept voor een lange serie vol groots drama en spannende ontwikkelingen. Helaas mocht het niet zo zijn en moesten al voor de helft de plannen drastisch omgegooid worden en kreeg de serie dezelfde looptijd als haar voorgangers. Gezien de monsterlijk grote populariteit van de verschillende Yamato series en bioscoopfilms, moet dit een enorme verrassing geweest zijn. Toch kampte ook deze serie met tegenvallende kijkcijfers door invloeden van buitenaf. Allereerst nam het aanbod van andere anime op tv simpelweg steeds meer toe, waardoor de reeks ook steeds meer concurrentie kreeg. Daarnaast was een jaar eerder het alles veranderende en zeer invloedrijke Mobile Suit Gundam uitgezonden, wat een eerste stap zou zijn naar steeds meer realistische ruimte anime. Een deel van de verantwoordelijkheid moet ook door de reeks zelf gedragen worden. De vlak voor de serie uitgezonden vierde film uit de reeks was zo populair gebleken dat men nauwelijks nog aan de hoge verwachtingen van de fans kon voldoen. Bovendien is er ook een grens aan de herhaalbaarheid van de geliefde en veelgebruikte concepten die centraal staan in de reeks en steeds opnieuw een terugkeer maakten. Na deze serie besloot men dan ook eieren voor hun geld te kiezen en drie jaar later verscheen met Final Yamato de vijfde en voor vele jaren de laatste film uit de reeks: het einde van een tijdperk.

Mogelijk mede door dit noodgedwongen inkorten, is Space Battleship Yamato 3 een wat vreemde serie. De hevige oorlog tussen het Galman keizerrijk en de Bolar Federatie uit zich als niet meer dan enkele ruimteslagen wanneer de twee partijen elkaar tegen het lijf lopen, de religieuze aspecten van de mysterieuze planeet Shalbart worden erg snel onder gesneeuwd en ook de Yamato zelf komt eigenlijk maar weinige echte vijanden tegen. De mooie concepten komen hierdoor uiteindelijk allemaal niet echt tot uiting en het zorgt er voor dat dit grootse avontuur ondanks het feit dat zij zeker heel goed weet te vermaken, simpelweg aanvoelt als niet vervulde potentie.