ブラック・ジャック | BLACK JACK

Wanneer een spelend jongentje en zijn moeder op een verlaten strand te dicht bij een verloren vliegtuigbom komen, raken zij betrokken bij een verschrikkelijk ongeluk. Alleen de medische wetenschap kan het kind nog redden en op pure doorzettingskracht slaagt dokter Honma Joutarou erin het kind op te lappen. Een zwaar revalidatieproces volgt en geïnspireerd door de dokter die hem redde besluit het kind er bovenop te komen en zijn leven volledig te wijden aan het redden van patiënten wiens situatie uitzichtloos lijkt te zijn. Tegenwoordig kent de wereld hem als Black Jack: een wat schimmige dokter met een zwarte cape, wiens gezicht een lappenwerk is en welke absurd hoge prijzen vraagt voor zijn ongelicenseerde operaties. Hoewel hij iedereen wil opereren, van criminelen tot onschuldige kinderen, hanteert de dokter een strikte persoonlijke code en is hij de allerbeste in zijn vakgebied. Als wonderdokter in de schaduwen reist hij de wereld rond als een ware kunstenaar van het leven.

Hoewel veel fans de wonderdokter zullen kennen als één van de meest herkenbare en geliefde personages bedacht door legendarische mangaka Osamu Tezuka, verscheen hij lange tijd slechts spaarzaam in anime. De jaren ’90 kenden een tiendelige OVA en een enkele film, maar het was pas vanaf 2004 dat Black Jack een welverdiende eigen tv-serie kreeg waarin zijn bijzondere medische avonturen in beeld gebracht werden. Deze reeks, die geregisseerd zou worden door niemand minder dan de eigen zoon van Tezuka, zou uiteindelijk uitmonden in twee volwaardige series, enkele specials en een film. Hiermee heeft de geliefde wonderdokter eindelijk een rechtmatige verschijning binnen anime als medium gekregen.

Het ziekenhuis is allang geen vreemde setting meer voor tv-series en de wereld is al heel wat drama en komedie in de medische wereld voorgeschoteld, maar binnen anime lijkt de sector buiten meesterwerk en thriller Monster geringe aandacht te krijgen. Misschien is het omdat één wonderdokter zo onlosmakelijk verbonden is met het medium en haar tegenhanger op papier, dat nieuwe creaties er altijd mee vergeleken zullen worden. Opmerkelijk genoeg spelen de avonturen van de illustere Black Jack zich niet eens in het ziekenhuis af. Afhankelijk van de veelal unieke omstandigheden waaronder hij met patiënten in contact komt, kan een operatie worden uitgevoerd in een modern ziekenhuis, op een veldbed of een donkere grot. Black Jack kan het allemaal en overal. Spanning en avontuur is er dan ook niet te vinden in de vraag of de chirurg de klus kan klaren, maar in de verhalen van de patiënten, hoe zij in hun benarde positie terecht zijn gekomen en wat hun motivaties zijn om beter te worden. Black Jack mag dan misschien exorbitant hoge rekeningen vragen, wanneer hij geraakt wordt door het verhaal van de patiënt, wil hij hier nog weleens op terugkomen. Gevolg is een serie die in losstaande verhalen aardig blijft vermaken en tevens een behoorlijk morele component kent, die er soms wat te dik bovenop ligt.

Ondanks, of juist dankzij de nadruk op de verhalen van de patiënten die zich onder het mes van de wonderdokter begeven, is er dus sprake van een sterk episodische serie met behoorlijk wat herhaling. Al het onverwachte, nare en spannende dat in een aflevering gebeurd is namelijk het resultaat van een ongeluk met medische gevolgen die enkel en alleen door Black Jack opgelost kunnen worden. Het is wat voorspelbaar dat alles een medische invalshoek heeft en het is alsof de serie een monster van de week concept past aan een medische omgeving: een aandoening van de week.

Toch stoort dit in de praktijk lang zo erg niet. Natuurlijk, je kunt moeilijk met een recht gezicht beweren dat deze Black Jack serie je weet te vangen met haar mooie thema’s en een spannende verhaallijn die zich over meerdere afleveringen uitstrekt, onderwijl haar personages goed ontwikkelend. Toch is er nog verrassend veel variatie in de afleveringen en als kijker zien we de meest uiteenlopende en onverwachte situaties, zoals de dokter die een kwaadaardige superschurk speelt om het jonge broertje van een patiënt gerust te stellen, tot het trouwen met een jonge patiënte om haar motivatie te geven zich door de operatie hen te slaan en zelfs het verzorgen en bevrienden van een orka. Alles kan en dat maakt de serie tot alleraardigst episodisch vermaak. Bovendien moet niet vergeten worden dat er ook een aantal afleveringen is met daadwerkelijk aangrijpende verhalen. Met het verstrijken van de afleveringen wist de serie mij steeds sterker te verbazen met haar enorme variatie. Het formulaïsche van de medische kant van het geheel voelt na een tijdje als vanzelf al niet meer storend en het wordt ronduit indrukwekkend dat keer op keer originele verhalen bedacht kunnen worden. Iedere aflevering is een adaptatie van een oorspronkelijk verhaal van mangaka Osamu Tezuka en de serie geeft hiermee een kleine glimp in zijn talent.

Het mag duidelijk zijn dat de tv-serie hiermee toch een beduidend luchtiger tegenhanger is van de spannende vervolgserie dat wel een doorlopend verhaal hanteert, Black Jack 21. Die serie zou een enorm profijt vinden in de gehanteerde verhaalstructuur en de meer serieuze insteek: er is immers genoeg materiaal om een in de duisternis gehulde dokter op serieuze wijze te verkennen. Het gevolg is dat deze tv-serie juist weer wat kinderlijk is, bewerkstelligd door de jonge leeftijd van veel patiënten, hun doorgaans wat simplistische euvels, het gebrek aan uitwerking van karakters en natuurlijk de sterke moraal. Het vormt daarmee een grote tegenstelling tot het vervolg en de eerdere Black Jack OVA.

Een belangrijke medeveroorzaakster van dit probleem is Pinoco, een personage dat zo onlosmakelijk met Black Jack als stuk fictie verbonden is dat het onmogelijk is om haar zomaar uit de serie te verwijderen, maar tegelijkertijd niet minder dan gruwelijk irritant is. Het verhaal achter haar bestaan is bizar en uniek en maakt haar tot één van de meest bijzondere figuren uit misschien wel het medium als geheel. Het mag echter niet baten, want hoe oud zij ook in werkelijkheid mag zijn, in haar gedrag is zij niet meer dan een naïef, verwend kind. Wat meest stoort is dat zij in menig aflevering meer aandacht krijgt dan de dokter zelf en dat zij bovendien niets veranderd door de gehele serie heen. Slechts een enkele aflevering is zij te harden, met als absolute hoogtepunt het verhaal van haar geboorte. Dit brengt tevens het grootste mankement van de serie aan het licht: uitwerking en ontwikkeling van personages is non-existent, dit tot grote frustratie ondanks haar lange looptijd.  

Tenslotte verdiend het opgemerkt te worden dat de serie boordevol een aantal aardige verwijzingen zit naar andere creaties van mangaka Osamu Tezuka. Niet vreemd, want in zijn diverse manga’s liet hij regelmatig figuren uit andere creaties een opkomst maken. Zo is er een vroege aflevering met een witte leeuw wiens bijzondere kleur hier het gevolg is van een aandoening, maar natuurlijk vooral een verwijzing is naar Kimba the White Lion, is er een aflevering met een feniks wiens bloed eeuwig leven zou beloven en wordt een orka verzorgd vernoemd naar het hoofdpersonage uit Triton of the Sea. Het zijn verwijzingen die op leuke manier in de serie verwerkt worden en tegelijkertijd geenszins storend zijn. Een ander leukigheidje dat een goede luisteraar zal opvallen, is dat de serie gedurende haar vele afleveringen heel wat bekende stemacteurs uit het animewereldje de revue laat passeren, veelal als personages die slechts één aflevering een rol spelen.

De naam van de wonderdokter is er één die binnen de anime wereld heel wat bellen doet rinkelen. Als schepping van mangaka Osamu Tezuka is Black Jack is een waar onderdeel van de geschiedenis van het geanimeerde product uit Japan en in dat opzicht heeft de serie een behoorlijk grote reputatie om tegen op te boxen. Een lange aaneenschakeling van op zichzelf staande verhalen, met een veelal formulaïsche aanpak, zorgen helaas dat de kwaliteiten van de serie verbleken bij die van de getalenteerde dokter. Toch weet de serie respect en verbazing af te dwingen door ruim zestig afleveringen lang originaliteit te bieden in de getoonde verhalen. Luchtiger relaas afgewisseld met een emotionele slag maken dat de wonderdokter het een stuk slechter had kunnen treffen.