宇宙戦艦ヤマト

In een verre toekomst ligt de mensheid onder vuur door een onbekend buitenaards ras, die onze Aardse planeet bestookt met meteorietenbommen; nietsontzienende aanvallen die de Aarde vervuilen met radioactief afval. Het zal niet lang meer duren eer alle leven op de planeet gedoemd is uit te sterven, maar door haar technologische inferioriteit kan de mensheid niet op een aanvallende positie overschakelen. Dan blijkt er echter toch nog een lichtpuntje aan de donkere hemel te zijn; koningin Starsha van planeet Iscandar biedt redding. Zij neemt contact op met de bevelhebbers op Aarde en brengt nieuws van een middel om de radioactieve straling te doen verdwijnen en plannen voor een ruimteschip waarmee men haar ver weg gelegen planeet bereiken kan; het ruimteschip Yamato.

Leiji Matsumoto heeft zich over zijn vele jaren van betrokkenheid in de animeindustrie als een waar fenomeen geprofileerd. Enkele van de meest invloedrijke anime uit de jaren ’70 als Galaxy Express 999 en Space Pirate Captain Harlock zijn van zijn hand en creatieve geest afkomstig; werken waarmee hij een onuitwisbaar stempel op het verloop van de geschiedenis van het medium gedrukt heeft. Zijn hele sleuf van space opera anime vond echter een begin in een serie die wellicht nog het minst typerend voor zijn oeuvre genoemd kan worden, maar wel een ware revolutie binnen het medium ontketende en tot op de dag van vandaag nog steeds als een rots in de branding van ongeïnspireerde anime staat.

Een animekijker die wat meer ervaren is met het oudere werk zal direct herkenning vinden in een groot aantal plotpunten; het latere Super Dimension Fortress Macross zou ze met veel succes grotendeels overnemen en tot in de perfectie toepassen. Laatstgenoemde mag bepaalde zaken dan beter toepassen, Yamato kan originaliteit zeker worden toegeschreven worden en zij is met afstand de meest betekenisvolle uit een enorme te volgen reeks van zogeheten space opera anime. Zij is dan ook zeker niet de minste en haar reputatie blijkt grotendeels een terechte; de avonturen die de bemanning van de Yamato meemaken op hun reis en het wat persoonlijkere relaas wisselen elkaar aardig af en vullen elkander vaak sterk aan. Ook de opponent mag niet vergeten worden. Hoewel zij over het algemeen over komt als een standaard militaristische samenleving geleid door een brute overheerser die onze helden gedurende een lange tijd blijft onderschatten, zijn er momenten waar doorschemert dat zij toch meer voorstellen dan dit.

Ondanks haar verwachte nadruk op het aspect van het door de ruimte reizen, worden de personages gelukkig niet vergeten. Zij die karakterontwikkeling en –interactie als een absolute must zien vinden dan wellicht niet al hun heil in deze serie, de ontwikkeling die hoofdpersoon Susumu Kodai doormaakt is niettemin een indrukwekkende en een belangrijke. Niet enkel zijn kameradij met collega en vriend Shima wordt van tijd tot tijd op de proef gesteld, om de vele hindernissen feilloos te nemen, maar ook Kodai’s persona maakt een belangrijke ontwikkeling door welke een later archetype voor vele hoofdpersonages zou blijken. Zo groeit hij uit tot een verantwoordelijke jongeman aan boord van een schip dat de dromen van de gehele mensheid naar de uithoeken van het heelal vervoeren moet.

En het is deze belangrijke taak waar gedurende de serie veelvuldig op gehamerd wordt. Geheel in de stijl van menig Leiji Matsumoto werk zijn dialogen veelvuldig gevuld met praat over mannelijkheid, verantwoordelijkheid en liefde waaraan zelfs de residente analyserobot niet aan ontsnappen kan. Op sommigen kan het wellicht als overdadig en ietwat cliché overkomen, het valt niet te ontkennen dat het een eigen sfeer aan het geheel meegeeft die perfect past binnen de taak op handen van de bemanning van het schip. Iets wat deze hang naar het heroïsche enkel benadrukt is de vaak epische muziek, die veelvuldig scènes netjes aan weet te vullen.

De grootste tekortkomingen van Space Battleship Yamato lijken helaas simpelweg in haar leeftijd te liggen. Hiermee duid ik niet zozeer op de wat mindere animatiekwaliteit, maar voornamelijk op de soms wat simplistische verhaallijnen en de onuitgedachte opponenten. Visueel mag zij dan op aardige wijze gerijpt zijn, op het gebied van dergelijke zaken doet zij zonder enige twijfel onder voor menig hedendaagse klassieker die meer aandacht lijkt te willen besteden aan gegronde motivaties en goed uitgedachte ontwikkelingen; een enkele wetenschappelijke uitleg in de serie doet op zijn minst een wenkbrauw optrekken. De gebeurtenissen mogen dan soms wat dubieus van natuur zijn, de manier waarop zij verlopen en de timing is over het algemeen een kundige te noemen, iets waar de bijdrage van Yoshiyuki Tomino aan de storyboards ongetwijfeld aan ten grondslag ligt.

Wanneer men Space Battleship Yamato kijkt kan men zich ergens wel voorstellen hoe zij een dergelijke kettingreactie heeft kunnen veroorzaken. Menig element dat latere series veelvuldig zouden toepassen is herkenbaar in dit vroege stadium van het space opera genre en hoewel sommigen het later beter uit zouden voeren, weet Leiji Matsumoto’s origineel tot op de dag van vandaag nog indruk te maken.